5 пословиц на белорусском языке

Содержание

Белорусские пословицы и поговорки

на белорусском языке

Белорусы (самоназвание — беларусы) — нация, коренной народ современной республики Беларусь (Восточная Европа, столица — город Минск), относятся к восточнославянским народам. Общая численность белорусов в мире — около 10 млн. человек. Особую группу представляют полешуки — жители Полесья. Язык белорусов — один из славянских языков, относится к восточной группе, разделяется на 3 говора — центральный, юго-западный и юго-восточный. Как принято считать, белоруская нация сформировалась из древних восточнославянских племён дреговичей, кривичей, радимичей, древлян, северян, полян, ятвягов. Культура белорусов самобытна и уходит своими корнями в глубокую древность, многие элементы культуры имеют балтские корни. Письменность: на основе кириллицы. Русские и белорусы, а также украинцы — родственные народы.

А бедаў, а жывот не ведаў.

Грошы камень бьюць.

Адклад не ідзе ў лад.

За грошы шчастя не купіш.

Больш я забыўся, як ты знаеш.

Рубель з граша паходзіць.

Брахаць – не цэпам махаць.

Калі маеш грошы, то не будзеш босы.

Была б шыя, а хамут знойдзецца.

Грошы вада: прыйшла і сышла.

Была ў сабакі хата.

Было б балота, а жабы знойдуцца.

Нашто мужыку грошы, не давай.

Добрая гаспадыня за вуглы трымаецца.

Добрае дзіця бацькоў мыслі адгадвае.

Добрая пасловіца ў вочы колецца.

У добрай галавы сто рук.

Добраму ўсюды добра.

Добры пачатак – палавіна справы.

Варона з куста, а пяць на куст.

Рубель — не грошы, а гад — не брат.

Вырас пад неба, а дурань як трэба.

Розум — найлепшае багацце.

Высокія парогі не на нашыя ногі.

Гаспадар пачыная будавацца з гумна.

Госцю гадзі, да й сябе глядзі.

Дай Бог нашаму цяляці ваўка спаймаці.

Нелічонай тысячы ў выніку няма.

Дай, Божа, усё ўмець, ды не ўсё рабіць.

Дзеду міла, а ўнуку гніла.

Дзе госць, там і Бог ёсць.

З багатым не варта судзіцца, а з дужым біцца.

Спроба – не хвароба.

Сядзелі на гэтай нядзелі.

Паглядзім, на чым свіння хвост носіць.

Захочаш сабаку выцяць – палку знойдзеш.

Ішоў ваякам, а назад ракам.

Багатаму не спіцца поначы.

Пераначуем – болей пачуем.

Кнігі ў сумцы, а дзеўкі ў думцы.

Развязаўся мех не на смех.

Галота хоць у балота.

Муж і жонка – найлепшая сполка.

Не да парасят, калі свінню смаляць.

Багатым жыццё, бедным выццё.

Купіў не купіў, а патаргавацца можна.

Лепшая радня – свая раўня.

Ліслівае цялятка дзве маткі сасе.

На чым вазку едзешь, таму і песенькі спывай.

Сярод варон жыўшы – варонай і каркай.

Праўда даражэй за грошы.

Лішняга і свінні не ядуць.

Малы жук, ды вялікі гук.

Чужыя грошы ўласны хлеб ядуць.

Паміраць збірайся, а жыта сей.

Блізка відаць, да далёка дыбаць.

На рубель торгу, на два доўгу.

За грошы і Бога купіш.

Пужаная варона і куста баіцца.

Багатаму шкода карабля, а беднаму – кашаля.

Няма лепшай рэчы, як на сваёй печы.

За рубель жабу ў Вільню пагоніць.

Не хваліся пабыўшы, а хваліся пажыўшы.

Хто дбае, той і мае.

Вашы грошы — наш тавар.

Зрання росна, у поўдзень млосна, а ўвечар камары.

Бяда адна не ходзіць – другую за сабой водзіць.

Кідаючыся капейкамі, рубля не збярэш.

Чалавек есць хлеб траякі: белы, чорны і ніякі.

Якое дрэва, такі і клін, які бацька, такі сын.

Адны грошам ліку не маюць, другія з голаду паміраюць.

Не тая гаспадыня, што збярэ гаспадарку, а тая, што ўдзержыць.

Содержание страницы: белорусские народные пословицы и поговорки; беларускія прымаўкі і прыказкі.

некоторые печатные издания белорусских пословиц

• «Беларускія прыказкі і прымаўкі»; сост.: Ф. Янкоўскі; Мінск, 1992 год.

• «Слоўнік беларускіх прыказак»; сост.: І. Лепешаў, І. Носовіч, М. Якалцевіч; Мінск, 2002 год.

• «Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў»; сост.: Н. Ганчарова; Мінск, 1993 год.

Источник

Трудности перевода. Как звучат популярные пословицы на белорусском языке

Пра тонкасці перакладу рускіх прыказак на беларускую мову «АiФ» распавяла настаўніца беларускай мовы і літаратуры Вольга Якаўлева.

– Незаўсёды пераклад “слова ў слова” з рускай мовы на беларускую можа перадаць каларыт і дасціпнасць беларускага характару. На сухасць, лаканічнасць гучання рускамоўнай прыказкі можна знайсці па сэнсе мілагучны і красамоўны беларускі адпаведнік, які нават лягчэй дапаможа справіцца з разуменнем сэнсу самой прыказкі. Давайце разгледзім прыклады рускіх прыказак, іх пераклады на беларускую мову і аналагі, якія можна падабраць. Думаю, што залішне каментаваць, якому з варыянтаў трэба аддаць перавагу.

1. Насильно мил не будешь

Даслоўны варыянт перакладу: Сілком прыемным не будзеш.

Беларускамоўны адпаведнік: Не памогуць і чары, як каму хто не да пары.

2. Лучше один раз увидеть, чем сто раз услышать

Беларускамоўны адпаведнік: Вер не сказу, а паказу.

3. Жизнь прожить – не поле перейти

Даслоўны варыянт перакладу: Жыццё пражыць – не поле перайсці.

Беларускамоўны адпаведнік: Век звекаваць – не пальцам паківаць.

4. Рыбак рыбака видит издалека

Даслоўны варыянт перакладу: Рыбак рыбака бачыць здалёку.

Беларускамоўны адпаведнік: Сарока сароку бачыць здалёку.

5. Ложка дёгтя портит бочку мёда

Даслоўны варыянт перакладу: Лыжка дзёгцю псуе дзежку мёду.

Беларускамоўны адпаведнік: Кропля смуроду псуе гарнец мёду.

6. Обещанного три года ждут

Даслоўны варыянт перакладу: Паабяцанага тры гады чакаюць.

Беларускамоўны адпаведнік: Абяцанкі-цацанкі, а дурню радасць.

7. Цыплят по осени считают

Даслоўны варыянт перакладу: Куранят па восені лічаць.

Беларускамоўны адпаведнік: Не хваліся сеўшы, а хваліся з’еўшы.

9. Сделал дело – гуляй смело

Даслоўны варыянт перакладу: Зрабіў справу – гуляй смела.

Беларускамоўны адпаведнік: Скончыў работу – гуляй у ахвоту.

10. Утро вечера мудренее

Даслоўны варыянт перакладу: Раніца вечара мудрагелісцей.

Беларускамоўны адпаведнік: Пераначуем, то болей пачуем.

11. Не было печали, так черти накачали

Даслоўны варыянт перакладу: Не было журбы, дык чэрці прынеслі.

Беларускамоўны адпаведнік: Не мела баба клопату, купіла парася.

12. Придёт беда – купишь ума

Даслоўны варыянт перакладу: Надыдзе гора – купіш розуму.

Беларускамоўны адпаведнік: Бяда дакучыць ды розуму навучыць.

13. Не ошибается тот, кто ничего не делает

Даслоўны варыянт перакладу: Не памыляецца той, хто нічога не робіць.

Беларускамоўны адпаведнік: Той не памыляецца, хто ад працы хіляецца.

14. Что посеешь, то и пожнёшь

Даслоўны варыянт перакладу: Што пасееш, тое і сажнеш.

Беларускамоўны адпаведнік: Еінь за сабою, знойдзеш перад сабою.

15. За двумя зайцами погонишься – ни одного не поймаешь

Даслоўны варыянт перакладу: За двума зайцамі пагонішся – ніводнага не зловіш.

Беларускамоўны адпаведнік: Хто зашмат жадае, нічога не мае.

Каб умець перакладаць і карыстацца перакладам у працэсе суразмоўніцтва, ведання дзвюх моў недастаткова. Неабходна ведаць яшчэ і заканамернасці перакладу, якія абумоўлены яго складанай і супярэчлівай прыродай, усведамляць патрабаванні, якія да яго ставяцца, ведаць прыёмы, якія дапамагаюць хутка і якасна. Уменне перакладаць само сабой не прыходзіць, як само не прыходзіць уменне чытаць, пісаць, правільна гаварыць.

Читайте также:  Genius english школа английского языка

Также вам может быть интересно

Топ 5 читаемых

Свидетельство Министерства информации Республики Беларусь №1040 от 14.01.2010

Правила комментирования

Эти несложные правила помогут Вам получать удовольствие от общения на нашем сайте!

Для того, чтобы посещение нашего сайта и впредь оставалось для Вас приятным, просим неукоснительно соблюдать правила для комментариев:

Сообщение не должно содержать более 2500 знаков (с пробелами)

Языком общения на сайте АиФ является русский язык. В обсуждении Вы можете использовать другие языки, только если уверены, что читатели смогут Вас правильно понять.

В комментариях запрещаются выражения, содержащие ненормативную лексику, унижающие человеческое достоинство, разжигающие межнациональную рознь.

Запрещаются спам, а также реклама любых товаров и услуг, иных ресурсов, СМИ или событий, не относящихся к контексту обсуждения статьи.

Не приветствуются сообщения, не относящиеся к содержанию статьи или к контексту обсуждения.

Давайте будем уважать друг друга и сайт, на который Вы и другие читатели приходят пообщаться и высказать свои мысли. Администрация сайта оставляет за собой право удалять комментарии или часть комментариев, если они не соответствуют данным требованиям.

Редакция оставляет за собой право публикации отдельных комментариев в бумажной версии издания или в виде отдельной статьи на сайте www.aif.ru.

Если у Вас есть вопрос или предложение, отправьте сообщение для администрации сайта.

Источник

любые 5 пословиц на белорусском

Паглядзім, на чым свіння хвост носіць. Говорят при сомнениях или несогласии с
чьим-либо мнением по поводу того или иного события или дела

Папраў казе хвост. Говорят тем, кто поучает, лезет не в свое дело, не разбираясь в нем или имея меньший опыт

Пераначуем – болей пачуем. (русск. Утро вечера медреннее) Говорят, когда
желательно подождать с выводами или действиями. Намек на то, что со временем
картина больше прояснится, после чего и можно будет принимать решение.

Развязаўся мех не на смех. В основном говорят тогда, когда часто рождаются дети, или когда человеку необоснованно везет либо наоборот не везет.

Муж і жонка – найлепшая сполка. (русск. Муж и жена – одна сатана) Однако, в
отличие от русскоязычного варианта имеет более положительную окраску. Говорят, когда муж и жена адинаково думают, имеют согласие во мнениях и делах, одинаковые привычки, намерения и стремления. Желательные отношения в семье.

Не будзь горкі і не будзь салодкі: горкага праплююць, а салодкага праглынуць.
Другими словами – других уважай, но и себя не забывай. Не делай зла, но и не будь чрезмерно добрым.

Не да парасят, калі свінню смаляць. Не до мелочей, когда пришла большая беда.

Купіў не купіў, а патаргавацца можна. На всякий случай попробовать что-то
сделать, но без ставки на окончательный результат.

Лепшая радня – свая раўня. При одинаковом социальном положении, при схожих
взглядах и убеждениях люди лучше понимают и воспринимают друг друга.

Ліслівае цялятка дзве маткі сасе. Осуждение подхалимства.

Зрання росна, у поўдзень млосна, а ўвечар камары (русск. Плохому танцору и …
мешают) Лентяй или неумека всегда найдет, чем оправдаться или причину, чтобы
ничего не делать.

Якое дрэва, такі і клін, які бацька, такі сын (русск. Яблоко от яблони недалеко
падает)

Паміраць збірайся, а жыта сей. При любых обстоятельствах нельзя отчаиваться, а
нужно делать самое главное, необходимое.

Захочаш сабаку выцяць – палку знойдзеш. Если есть цель и сильное желание, то
средства достижения человек найдет.

Высокія парогі не на нашыя ногі. От мечты или намерения следует отказаться,
если они не соответствуют возможностям, а нужно действовать и жить, исходя из того, что есть.

Галота хоць у балота. Легко принимать решения, когда нечего терять.

Неосмотрительность действий присуще тем, кто не имеет ничего за душой.

Гаспадар пачыная будавацца з гумна. Каждое новое дело требует оценки с
позиции будущих результатов.

Дай бог нашаму цяляці ваўка спаймаці. Пожелание успеха в каком-нибудь деле.

Дзе госць, там і бог ёсць. Ответ госцю на его приветствие.

Читайте также:  Английский язык бакалавриат дистанционно

Дзеду міла, а ўнуку гніла. Извечное расхождение во взглядах старшего и младшего поколений.

Была ў сабакі хата. Сомнение, что человек имеет то, о чем идет разговор, или
ответ, когда просят то, чего давно уже нет.

Было б балота, а жабы знойдуцца. В любом обществе есть плохие люди,
завистники и недоброжелатели. Намек на то, что не все положительно оценят то,
что ты делаешь.

Бяда адна не ходзіць – другую за сабой водзіць (русск. Беда не приходит одна)
Варона з куста, а пяць на куст. Хорошее, “теплое” место всегда пользуется
повышенным спросом, потерять его очень легко

Источник

Белорусские поговорки, пословицы и фразеологизмы

Расширяем свой кругозор: белорусские поговорки, пословицы и фразеологизмы. Все мы слышали русские эквиваленты крылатых выражений, но знаете ли вы, как они звучат на нашай роднай мове?

Баба с возу — кобыле легче

Баба з калёс, а каня як чорт панёс. / Баба з калёс каню свята.

Галава на галоў. / Цень на цень. / Вуха на вуха.

Без труда не вытащишь и рыбку из пруда

Каб рыбу есці, трэба ў ваду лезці. / Трэба нахіліцца, каб з ручая напіцца. / Каб вады напіцца, трэба ёй пакланіцца. / Вады не засіліш не паварушыўшыся, рыбы не зловіш не памачыўшыся. / Па дарозе ідучы, грыбоў не набярэш.

Бестолковая голова ногам покоя не дает

За дурной галавой нагам неспакой. / Скупы двойчы плоціць, а дурны двойчы ходзіць. / Галава нагам зладзей

Будет и на нашей улице праздник

Загляне сонца і ў наша ваконца. / Прыйдзе тая нядзеля, што будзе і маё вяселле. / Калісьці і наш Бог праспіцца

Будто снег на голову

Быццам з неба спаў. / Як з хмары спаў. / Няйначай з неба зваліўся.

В гости со своим самоваром не ходят

У студню вады не льюць, а ў лес дроў не вязуць. / У крыніцу не носяць вадзіцу.

В каждой шутке есть доля правды

Няма байкі без праўды. / Жарты нічога не варты, але часам праўдзяцца. / Часам жарты выходзяць на праўду.

В ногах правды нет

Сядзь, няхай полы не вісяць. / Ногі для дарогі. / Сядзьма на калодзе, пагаворым аб прыгодзе.

В одно ухо вошло, а в другое вышло

Адным вухам слухае, а другім выпускае. / У адно вуха ўпусціў, а ў другое выпусціў.

Волосы становятся дыбом

Шапка на галаве расце./ Аж шапка паднялася. / Нешта за каўнер бярэ. / Вочы слупам сталі. / Дрыжыкі працінаюць. / З капылоў далоў.

Волчий аппетит напал

Конская ежа напала. / Пропасці напалі. / Прогліца напала. / Як не ў сябе. / Як тры дні не еў./ Як з галоднага краю вырваўся. / Як ніколі хлеба ў вочы не бачыў. / Як на голад. / Есць як валоў шэсць. / Не ў свой дух.

Пра нябесныя мігдалы думаць. / Пра нябесныя ясноты марыць. / У надхмар’і лунаць.

В чужой монастырь со своим уставом не ходят

З сваёю цаною на кірмаш не едуць. / У чужую парафію са сваім звычаем не прыходзь. / У чужой бажніцы свечкі не папраўляй.

У галаву ўроілася (зайшло). / У каўтуне закруціла. / У галаве закруціла. / Каўтун завіў.

Вставлять палки в колеса

Дарогу перасякерваць (перасякаць, заступаць). / Шостку падкідаць. / На перашкодзе стаяць.

Выеденного яйца (ломаного гроша) не стоит

Вы́скваркі не варты. / Зломанага шэлега не варты. / Гарэлага шэлега не дам. / Тры грошы не варты.

Вышел сухим из воды

Пабыў у вадзе і не мокры нідзе. / Дарма прайшло.

Глуп, как пробка (как пень / как сивый мерин)

Дурны, як даўбешка (як доўбня, як пень, як авечка, як цецярук, як баран, як свіння, як пута, ях халява, як хамут, як бязмен). / Абух абухом.

Глаза бы мои не смотрели

Брыдка глядзець. / На вочы б не бачыць. / Гадка пазіраць.

Голы як бізун (як палец, як костка, як стары венік). / Голы як стой. / Гол як кол. / Голы гальцом. / Салому сячэ, пірагі пячэ, сенам падмазвае.

Голад не дзядзіна, з’ясі і крадзенае. / Голад не цётка, з’есць, што патрапіць. / Голад не свой брат. / Галоднаму ўсё смакуе. / На галодны зуб усё смачна. / Галоднаму асцюкі не колюцца. / Чорт з голаду и мухі еў.

Горбатого могила исправит

Гарбатага хіба труна выпрастае (паправіць). / Гарбатага выпрастае магіла, а ўпартага дубіна. / Крывога дрэва не выпрастаеш. / З дугі аглоблі не зробіш. / Калі пень, то і будзе пень.

Гоняться за двумя зайцами

На сем сукоў садзіцца. / Дзвюх сарок за хвосг трымаць. / Два зайцы гнаць.

Гары яно гарам. / А няхай яно дымам возьмецца. / Хай яго агні высмаляць. / Хай яно перуном (пылам) пойдзе. / Няхай тут усё дымам сядзе. / Каб яно дагары з дымам пайшло. / Бадай ты без агню згарэў. / А няхай ты згары. / Каб ты ўпапялеў. / Каб цябе агонь спаліў. / Агнём цябе запалі.

Готовь летом сани, а зимой телегу

Ладзь калёсы зімою, а сані летам. / На свята думай пра будзень, а ўлетку пра зіму.

Гром не грянет — мужик не перекрестится

Не прыйдзе трывога не ўспомніш і Бога. / Як трывога, тады да Бога. / Пакуль пярун не грымне, чалавек яму не паклоніцца. / Пакуль не загрыміць, мужык не перахрысціцца.

Гусь свинье не товарищ

Мядзведзь карове не брат. / Воўк сабаку не радня. / Качар курыцы не пара. / Воўк казе не таварыш. / Раўня як свіння да каня. / Багаты беднаму не брат. / Сыты галоднаму не раўня.

Давать голову на отсечение

Руку на адцён даваць. / Галаву на страце́нне даваць. / Рукі па локаць даваць адцяць. / Родам і плодам клясціся.

Дать березовой каши

Лазы даць. / Кія ўсыпаць. / Дубца даць. / Пугі ўліць. / Кулакамі пачаставаць.

Старчом стаць. / Душою дрыгнуць. \ Бараду задзерці. / Жаба цыцкі дала.

Пу́дла даць. / Не на тую нагу бот надзець. / Схібіць. / Спудлава́ць.

Каўнер (каўняра) памацаць. / Па шыі накласці. / У каўнер наўскладаць (налажыць). / Па карку заехаць. / Каўша даць.

Абое рабое. / Роўны з роўнага цешыцца. / Адзін аднаго (адзін другога) не перацягне. / Які ехаў, такую стрэў.

Читайте также:  Жемчуг на немецком языке

Делать из мухи слона

З камара каня рабіць. / З блыхі (з мухі) вала рабіць. / З ветру вяроўку віць. / Раскажаш пра вераб’я, а перакажуць пра жураўля. / Скажы на кепаць, а даложаць на локаць.

Делу — время, потехе — час

Перш папрацуй, а тады і патанцуй. / Была нядзеля і мы дудзелі, цяпер серада працуй, грамада. / Калі на лянок, а калі ў танок. / Гульня, ды не штодня. / Годзе цалавацца, пара і на хлеб старацца.

Кішэнь падстаўляй. / Заўтра з мехам прыходзь.

Днем с огнем не сыскать

Са свечкаю (у руках) не знайсці. / І Саўка не знойдзе.

До свадьбы заживет

Пакуль жаніцца, загаіцца. / Пакуль шлюб браць нічога не знаць.

На пусты канец сысці (з’ехаць). / Да пустога канца дажыць. / На нішто з’ехаць. / На пшык з’ехаць. / Да пугаўя (да пужальна) дабіцца. / Да няма нічога дайсці.

Дуракам закон не писан

Дурны законаў не чытае, ды свае мае. / Для вар’ята няма свята. / Дурны сабака і на гаспадара брэша.

Аж душа зайшлася. / І душы не было. / Душа ў пяты пайшла. / Душа трасецца. / Пад пяты коле.

Дыма без огня не бывает

Дзе не гарыць, там і не курыць. / Дзе дым, там і полымя. / Адкуль дым, адтуль і полымя. / Дзе сунічнік, там і суніцы. / І сабака на́пуста не забрэша. / Не дарма людзі гавораць. / Без прычыны і хвост не матляецца

Eдва ноги волочить

Ледзьве ногі перастаўляць. / Ног не змяніць. / Ног змяніць не можа. / Ледзь ногі совае.

Если б знал где упадешь, то соломки б подостлал

Каб чалавек ведаў, дзе спатыкнецца, дык абышоў бы тое месца. / Каб ведаў, дзе яма, то пераступіў бы. / Каб ведаў, дзе павалішся, лепей бы там сеў (лёг). / Калі б ведаў, дзе павалішся, то абышоў бы.

Если бы да кабы выросли во рту грибы

Каб не хмель ды мароз, ён бы тын перарос. / Каб на дзятла не стралец, быў бы дзяцел маладзец. / Каб не плеш, дык і лысы не быў бы. / Кап, кап ды не цячэ. / Не здарылася б бяды, каб конь не быў худы. / Што пра тое гаварыць, што не мае быць.

Если кажется нужно перекреститься

«Мусіць» за вуха ўкусіць. / Здаецца, што й певень смяецца. / Няхай не здаецца дурной авечцы. / Як здаецца, то хрысціся. / Перахрысціся, калі здаецца.

Еще такой не родился, кто бы всем сгодился

Яшчэ гэткі не спаткаўся, каб усім ён спадабаўся. / І Бог усім не дагодзіць.

Если вы нашли ошибку, пожалуйста, выделите фрагмент текста и нажмите Ctrl+Enter.

Источник

LiveInternetLiveInternet

Метки

Рубрики

Музыка

Подписка по e-mail

Поиск по дневнику

Постоянные читатели

Сообщества

Статистика

Малый Русско-Белорусский Словарь Пословиц

МАЛЫ РАСЕЙСКА-БЕЛАРУСКІ СЛОЎНІК
ПРЫКАЗАК, ПРЫМАВАК І ФРАЗЕМ

(Укладальнік Зьміцер Санько)

Шчыра дзякую шаноўным рэцэнзентам спадарам Янку Саламевічу і Алесю Каўрусу за каштоўныя заўвагі і парады, якія значна палепшылі рукапіс, дазволілі ўнікнуць некаторых хібаў і памылак.

Вялікую дапамогу і маральную падтрымку ўвесь час адчуваў я ад майго сябра і паплечніка ў справе адраджэння роднае мовы Алеся Разанава. Мне прыемна адзначыць гэта і выказаць яму шчырую падзяку.

Тут я цалкам падзяляю думку прызнанага аўтарытэта ў галіне беларускае фразеалогіі Ф.Янкоўскага пра неабходнасць «адмежавацца ад былой практыкі падачы фразеалагізмаў, сляды якой сустракаюцца і ў апошніх перакладных слоўніках, дзе беларуская фразеалогія прыводзіцца часам не на матэрыяле картатэкі, не на фактах самой мовы, а на літаральным перакладзе, на калькаванні фразеалагізмаў са слоўнікаў другой мовы» (Янкоўскі Ф. Беларуская мова. Менск, Вышэйшая школа, 1978. С.95). Гэтая практыка, зазначу, склалася не стыхійна, яна была рэальным увасабленнем цяпер ужо, дзякаваць Богу, здадзенай у архіў канцэпцыі збліжэння й зліцця моваў.

Жывая народная мова вельмі багатая на выслоўі, якія, на жаль, яшчэ не знайшлі належнага выкарыстання ў беларускай літаратурнай мове і адпаведнага адлюстравання ў перакладных слоўніках. Слабое асваенне літаратурнаю моваю скарбаў народнае фразеалогіі і парэміялогіі непазбежна стварае цяжкасці пры перакладзе з іншых моваў на беларускую, штурхае на калькаванне, на ўжыванне нефраземных словазлучэнняў, што збядняе мову, не спрыяе паўнакроўнаму яе развіццю і функцыянаванню. Яно ж спрычыняецца й да таго, што людзі, якія сёння далучаюцца да беларускай мовы, не могуць напоўніцу адчуць яе адметнасць, вобразнасць і хараство.

У гэты слоўнік увайшлі найбольш ужывальныя расейскія прымаўкі, прыказкі і фраземы (вядома, тыя, якім аўтар знайшоў беларускія эквіваленты). Па-за слоўнікам, як правіла, засталіся выслоўі (агульнаславянскія), што маюць аднолькавы кампанентны склад у расейскай і беларускай мовах. Такі падыход абумоўлены абмежаваным аб’ёмам і практычным прызначэннем кнігі. Дзеля зручнейшага карыстання слоўнікам, больш эфектыўнага пошуку чытачом патрэбнага матэрыялу блізказначныя моўныя адзінкі аб’яднаны ў сінанімічныя рады праз пазнаку Гл. ды іх парадкавыя нумары.

Што да беларускае часткі слоўніка, то я свядома імкнуўся не абмяжоўвацца адным адпаведнікам і там, дзе гэта магчыма, падаваў іх некалькі, спадзеючыся, што гэта дазволіць чытачу выбраць выслоўе з найбольш прыдатнай экспрэсіўна-стылёвай танальнасцю. Іншым разам беларускі адпаведнік можа падацца залішне аддаленым ад аналагічнага расейскага выслоўя ці семантычна звужаным у параўнанні з ім. Але ў пэўным кантэксце ён паспяхова выконвае ролю эквівалента, у чым няцяжка пераканацца.

Беларускія адпаведнікі ў межах слоўнікавага артыкула аддзеленыя адзін ад другога знакам роўнасці (зразумела, што гэтая роўнасць умоўная). У дужках падаюцца варыянты. Часам, калі гэта апраўдана, у якасці адпаведніка да расейскай фраземы дадаткова прыводзіцца нефраземнае словазлучэнне або нават адно слова (звычайна гэта дзеяслоў), але гэтакіх выпадкаў няшмат.

Пераважная колькасць беларускага фразеалагічнага і парэміялагічнага матэрыялу ўзятая з запісаў фалькларыстаў М.Федароўскага, І.Насовіча, А.Сержпутоўскага, Я.Ляцкага, Я.Тышкевіча, У.Дыбоўскага, Е.Раманава, П.Шпілеўскага, У.Дабравольскага, Ф.Янкоўскага і іншых. Параўнальна невялікая частка яго пачэрпнута з твораў мастацкай літаратуры, а таксама запісана мною ад сваіх бацькоў Хведара Санько і Зоні Кіршчэні.

Частка І
ПРЫКАЗКІ І ПРЫМАЎКІ

Источник

Поделиться с друзьями
Расскажем обо всем понемногу