5 пословиц про татарский язык

пословицы на татарском языке с переводом О ЯЗЫКЕ
материал на тему

Язык – зеркало души.

Скачать:

Предварительный просмотр:

Язык – зеркало души.

Аягын белэн абын, телен белэн абынма.

Спотыкайся ногами, но не спотыкайся языком.

телләр белгән — илләр белгән.

Сколько языков – столько стран.

тәмле дә тел, тәмсез дә тел.

Язык может быть и приятным и неприятным (Слово может ранить, а может вылечить).

Тартар теленнен табар.

Язык мой — враг мой.

Дөньяда иң татлы нәрсә дә — тел,

Иң ачы нәрсә дә — тел.

Язык как самая сладкая вещь в мире, так и самая горькая.

Иле барның теле бар.

У кого есть родина, у того есть язык.

Телеңне тезгендә тот,

Этеңне чылбырда тот!

Язык придержи на уздечке, собаку на привязи!

Острый язык – счастье, Длинный язык – беда.

Туган телне кадерләгән халык кадерле булыр.

Народ, который хранит свой язык, всегда будет в почете.

«Көш» дип әйтергә теле юкның күзен карга чукыр.

У немого ворона глаза выколет.

Озын тел елан кебек: авыздан чыкса, муенга урала.

Длинный язык, как змея: выходит изо рта и душит шею.

Суны — таяк белән, кешене тел белән үлчиләр.

Воду палкой измеряют, а человека языком.

Сөйдергән дә тел, биздергән дә тел.

Язык может помочь, как подружиться, так и поругаться.

Воспитанный умеет разговаривать.

Агач авыз, балта тел.

Рот, как дерево, а язык как топор.

Ай-һай телең, тел очыңда безең.

Ой, язык, острый как шило.

Русчаны белмим, татарчаны аңламыйм.

По-русски не знаю, по-татарски понимаю.

Тел өсте бал да май, тел асты ай да вай.

На языке мед да масло, а под языком ай да ой. (Смысл примерно: мягко стелет, жестко спать)

По теме: методические разработки, презентации и конспекты

Урок разработан: преп. англ.яз. Амуровой А.Г. и преп. тат. яз. Ахметзановой К.Р., МБОУ «СОШ № 15 ЗМР РТ» к муниципальному семинару «Интеграция учебных предметов как основа формирования уни.

Татарча мәкаль һәм әйтемнәр дәресләрдә еш кулланыла. Укучыларга тәрҗемә вакытында кыенлыклар тумасын өчен, төрле темаларга караган мәкаль һәм әйтемнәрнең русча вариантын да тәкъдим итәм.

Белемдә көч.Сила в знаниях.

туган ана бер, туган Ватан бер. Родная мать одна, и Родина одна.

Кем эшләми — шул ашамый. Кто не работает — тот не ест.

Дуслык, бердәмлек турында.Дружба – в единстве.

Әнкәм йорты алтын бишек. Мать — золотая колыбель.

Источник

«Татарские народные пословицы о языке»

Тел т урында м ә кальл әр.

Акыллының теле күңелендә,

Тиленең акылы телендә.

* Акылы кысканың теле озын.

* Ана баланы ике кат тудыра:

Бер кат — тән биреп!

Икенче кат — тел биреп!

* Анам биргән туган тел,

Атам биргән корал тел.

* Алтыда белгән ана телең алтмышта онытылмас.

* Бик татлы булма кабып йотарлар,

Бик ачы булма — төкереп ташларлар.

* Бер телдә ун хикмәт,

Ун телдә йөз хикмәт.

* Дөньяда иң татлы нәрсә дә — тел,

Иң ачы нәрсә дә — тел.

* Әйткәннән тел калмас.

* Җабага тайның бете ачы,

Әшәке кешенең теле ачы.

* Иле барның теле бар.

* Иң татлы тел — туган тел,

Анаң сөйләп торган тел.

* Инсафлының теле саф.

* Күңеле турының теле туры.

( Төрдәше: «Күңеле расның теле рас». )

* Озын тел елан: авыздан чыкса, муенга урала.

* Сакауның телен әнисе белер.

* Оста барда кулың тый,

Белгән барда телең тый.

* Сиңа бирелгән ике колак, бер тел:

Ике тыңла, бер сөйлә, калганын үзең бел.

* Сөяксез тел ни димәс.

* Сүз бер көнлек, тел гомерлек.

* Татлы тел тәхет били.

* Татлы тел тимер капканы ачар.

* Тел — ананың теләге,

Тел — ананың баласына иң кадерле бүләге.

* Тел белән әйтмичә, бармак белән төртеп булмый.

* Тел дигән дәрья бар,

Дәрья төбендә мәрҗән бар.

Белгәннәр чумып алыр,

Белмәгән коры калыр.

* Теле белән күктәге айны йөртә белгән,

Кулы белән казандагы майны эретә белмәгән.

* Телең белән күңелеңне бер тот.

* Телең белән фикер йөртмә,

Уең белән фикер йөрт.

* Телеңне тыйсаң, тыныч булырсың.

* Телне каләм саклый.

* Телең ни әйтсә, колагың шуны ишетер.

* Теле озын булмаганның гомере озын булыр.

* Теле озын кешенең акылы кыска булыр.

Сүз, аваз-хәреф турында табышмаклар

Мәскәү илә Казанда юк, Питербур илә Оренбурда бар; Ташкент илә Уфада юк, Әстерхан илә Самарда бар.

Мәскәүдә бер дә юк, Казанда икәү.

Әбидә бер, бабайда ике.

Диңгездә бар, суда юк, Абзарда бар, өйдә юк.

Бездә бар, Сездә бар, Илдә юк.

Яз белән көз нәрсә белән тәмамлана?

Казанның уртасында ни бар?

Сыерда бар, атта юк, Сарыкта бар, эттә юк.

Тыкрык башында ни бар?

Чигәдә бар, кашта юк, Чирәмдә бар, ташта юк.

Кое төбендә нәрсә бар?

Җирнең уртасында ни бар?

Читайте также:  Аптека на татарском языке

Кәҗәнең башында нәрсә бар?

Шәһәрдә бар, авылда юк, Кешедә бар, адәмдә юк.

Балда бар, нанда юк, Алмада бар, ханда юк.

Урманда бар, кырда юк, Мунчада бар, өйдә юк.

Тәрәзә төбендә нәрсә бар? Шуны тап.

Көн белән төн уртасында нәрсә бар?

Күлдә бар, елгада юк, Үрдәктә бар, казда юк.

Нинди шәһәр суда йөзә?

Алма дисәң дә алалар, Нәрсә соң ул, балалар?

Чарлак кайчан кош була?

Нинди сүздә алты «н» бар?

Ансыз миңа бу киң дөнья булды тар, Насыйп микән миңа аны күрергә? Аның хәрефе бу язылган җирдә бар, Миңа кирәк шул кемлеген белергә.

Һәр хәрефе бер иҗек, Исеме була ничек?

Бабай урманга барган, Бабай балтасын алган. Бабай урманда бал тапкан, Аны кая салып кайткан?

Берсе иген игүчеләргә, икенчесе печән җыючыларга кирәкле ике нәрсәнең исемен бергә кушсак, җиңгиләргә кирәкле бер нәрсәнең исеме килеп чыгар.

Без безгә без дибез, Сез безгә ни дисез?

Кара дисәң, карамый, Ак дияргә ярамый.

Кыш көнендә күп була торган ике нәрсәнең исемен бергә тезеп языгыз да, җәй көне күп була торган бер җимеш: исеме чыксын.

«К»дан башлап укысагыз, Җир ашларга китә, «Г»дан башлап укысагыз, Чәчәк атып үсә.

Күлмәкне икегә аерсаң, нәрсә килеп чыга?

Урман белән тау арасында нәрсә бар?

Ат бер елга өч таз суны эчеп бетерә аламы?

Бөтен татар өендә бар, Үзе дөньяда бер генә.

Күл буенда шаулармын, «Ш» белән мине язсаң; Ат муенында булырмын, «Т» белән алыштырсаң; Ул урынга «Р» куйсаң, Кисә аласың токмач; «Л» белән кырда калам, Игенне урып-җыйгач.

Тугай кайчан сайрый?

Атлар аңлый торган ике сүзнең ахырына «к» хәрефен кушсаң, адәмнең киссәң дә авыртмый торган бер әгъзасының исеме чыгар. Ул нәрсә?

Көн белән төн бер-берсеннән нәрсә белән аерылалар?

«У» белән язсаң, тау була, «А» белән язсаң, диңгез була.

Түтәлдә нинди ике нота үсә?

Ике көн рәттән яңгыр явамы?

Номер материала: ДБ-695503

Не нашли то что искали?

Вам будут интересны эти курсы:

Оставьте свой комментарий

Подарочные сертификаты

Ответственность за разрешение любых спорных моментов, касающихся самих материалов и их содержания, берут на себя пользователи, разместившие материал на сайте. Однако администрация сайта готова оказать всяческую поддержку в решении любых вопросов, связанных с работой и содержанием сайта. Если Вы заметили, что на данном сайте незаконно используются материалы, сообщите об этом администрации сайта через форму обратной связи.

Все материалы, размещенные на сайте, созданы авторами сайта либо размещены пользователями сайта и представлены на сайте исключительно для ознакомления. Авторские права на материалы принадлежат их законным авторам. Частичное или полное копирование материалов сайта без письменного разрешения администрации сайта запрещено! Мнение администрации может не совпадать с точкой зрения авторов.

Источник

Татарские пословицы о труде, работе и трудолюбии с переводом

Кем эшләми — шул ашамый.

Кто не работает — тот не ест.

Матурлык туйда кирәк, эшчәнлек көн дә кирәк.
Красота нужна на свадьбе, а трудолюбие каждый день.

агачныы яфрак бизи, кешене хезмәт бизи.

Дерево украшают листья, а человека труд.

***
Хезмәте каты — җимеше татлы.

Твердый труд – плод сладкий.

Яхшы эш үз — үзен мактый.

Сам сделал – сам похвалил.

кем эшләми, шул ашамый.

Кто не работает, тот не ест.

Эштә — эшләки, сүздә — сандугач.

В работе не годен, а на словах — соловей.

***
Оста кулда балта да — пәке.

Осталык — иң зур байлык.

Мастерство – это самое дорогое.

эш беткәч уйнарга ярый.

Работу закончил — играть можно. (Кончил дело – гуляй смело).

Булыр кеше эшеннэн билгеле.

По работе мастера видно.

Кырмыска кебек эшчэн.

Работящий как муравей.

Плансыз эш — тозсыз аш
Непродуманная работа, как суп без соли.

***
Сүз күп җирдә эш аз була.
Где много слов, там мало дела.

***
Тик торганга шайтан таягын тоттырган.
Бездельнику черт дал свою палку подержать.

***
Тирләп эшләсәң, аш тәмле була.
Заработанное потом, вкусным бывает.

***
Эш башына юньсез кеше килсә, эш кирегә китәр.
Если работой руководит незнающий человек, работа не ладится.

***
Эш кешене төзәтә, ялкаулык — боза.
Работа человека исправляет, а лень портит.

***
Эш сөйгәнне ил сөйгән.
Кто любит работу, того любит страна.

***
Эше юк әтәч булып кычкырыр.
У кого нет работы, как петух закукарекает.

Эшең калса иртәгә, чуан чыгар җилкәңә.
Если отложишь работу на завтра, чирей выскочит на плече.

***
Эшле кешегә иң зур җәза — тик тору.
Для работящего человека самое большое наказание — это безделье.

***
Эшле килер — эш арттырыр, эшсез килер — эш калдырыр.
Работящий придет – работу перевыполнит, неработящий – забросит.

***
Эшлегә көн җитми, эшсезгә көн үтми.
Для работящего дня не хватает, а для бездельника день бесконечен.

***
Эшлисе килмәгәннең эче авыртыр.
Кто не хочет работать, у того живот заболит (смысл в том, что кто не хочет работать, придумает любую причину)

***
Эшләгән туңмас, эшләмәгән уңмас.
Кто работает – не замерзнет, а кто не работает, тому не повезет.

Источник

пословицы на татарском языке с переводом
материал на тему

Татарча мәкаль һәм әйтемнәр дәресләрдә еш кулланыла. Укучыларга тәрҗемә вакытында кыенлыклар тумасын өчен, төрле темаларга караган мәкаль һәм әйтемнәрнең русча вариантын да тәкъдим итәм.

Читайте также:  Все непарные буквы русского языка

Скачать:

Предварительный просмотр:

Сакал агармый акыл керми.

Пока борода не поседеет ум не придет.

Татар акылы төштән соң.

Мудрость приобретают после середины жизни. (буквально — После обеда в мудрости)

Олы кеше — солы төше.

Мудрый человек – сильный как овес.

Яше күп тә, акылы юк. Много лет – ума нет.

(Летами ушел, а умом не дошел)

От смерти лекарства нет.

Бака бакылдап, телчән такылдап туймас.

Лягушка не устает квакать, а болтун не устанет болтать.

Теленә салынган.
Эшендә абынган.
Кто много разговаривает, тот дело не сделает.

***
Тел бистәсе, куян хастасы.
От длинных разговоров и заяц заболеет.

Дөреслек утта да янмый, суда да батмый.

Правда в огне не горит и в воде не тонет.

Бала күздән, адәм сүздән зыянлый.

Ребенка можно сглазить, а человека оболгать.

О счастье
бәхетне юлдан эзләмә, белемнән эзлә.

Дорога к счастью достигается через поиск знаний.

Матурлык туйда кирәк, акыл көн дә кирәк.

Красота пригодится на свадьбе, а ум каждый день.

Матурга да акыл артык булмас.

Даже красавице ум не помеха.

Ике куян койрыгын берьюлы тотам димә.

За двумя зайцами погонишься, ни одного не поймаешь.

Йомырка тавыкны өйрәтми.

Яйца курицу не учат.

Йөзне дә ак иткән – уку, сүзне дә ак иткән — уку.

Век живи — век учись.

Бер шырпыдан ут булмый.

Огонь от одной спички не разгорится. (Один в поле не воин)

Ал атыңны, сыер килә!

Шире грязь, навоз едет!

Коры кашык авызны ерта.

Сухая ложка рот дерёт.

Бер кеше бөтен кеше өчен, бөтен кеше бер кеше өчен.

Все хорошо, что хорошо кончается.

Тимерне кызуында сук.

Куй железо, пока горячо.

Хата кешене өйрәтә.

Кемнең үз чәче юк, шул сеңлесең чәче белән мактана.

У кого нет волос, хвастается волосами своей сестры. (Когда хвастается чем-то, чего на самом деле у него нет)

Татарның улы бер яшендә йөри, ике яшендә үрмәли.

Сын татарина ходит в один год и ползает в два года. (Когда все идет наоборот. — Запрягать телегу впереди лошади.)

ни чәчсәң, шуны урырсың.

Что посеешь, то пожнешь.

Усал булсаң асарлар, юаш булсаң басарлар.

Будешь злым — повесят, будешь мягким – раздавят.

Ана сөте белән кермәсә, тана сөте белән кермәс.

Если не вошло с молоком матери, то с молоком коровы уже не войдет.

үткән эш кире кайтмый.

То, что было — не вернешь.

Алмазны алмаз белән кисәләр.

И кусок алмаза – алмаз.

***
Алмазны балчык арасына ташласаң да, алмаз булыр.

Алмаз остается алмазом, даже если бросить его в грязь.

Күк тимер кайрау белән алмаз булмас.

Небо точит железо, не алмаз.

Алтын — таш, алабута — аш.

Золото – камень, лебеда – суп.

***
Аракы — шайтан сидеге.

Водка – жидкий черт.

***
Бер картлыкта — бер яшьлектә.

Один старик – в молодости один был.

***
Бер кичкә — кер мичкә.

Один вечер – одна бочка белья.

***
Йомшак агачны корт баса.

Сытая лошадь не устанет.

Балык башыннан чери.

Рыба гниет с головы.

Гаеп мулла кызында да була

Грехи даже у дочери муллы бывают.

Дусның искесе, хатынның яңасы яхшы.

Из друзей лучше старый друг, а жена молодая (новая).

Дүрт аяклы ат та абына.
Даже четвероногая лошадь спотыкается.

***
Егетлек кадерен карт белер.

Цену молодости знает старик.

Еракка яшерсәң, якыннан алырсың.

Дальше спрячешь, ближе возьмешь.

Җантартмаса, кан тарта.

Если душа не тянет, то кровь тянет.

Запасы живот не распорют.

Икәү белгәнне ил белә.

Что знают двое – знает вся страна.

Кунак ашы — кара-каршы.

Накормили в гостях – в ответ и ты накорми.

Куркысан — эшлэмэ,эшлэсэн — куркма.

Если боишься – не делай, а если сделал – не бойся.

Күз күрә берне, күңел — меңне.

Глаза видят одно, душа – тысячу. (В смысле проницательный, внимательный человек)

Күз курка — кул йолка.

Глаза боятся – руки делают. (Если переводить буквально, то руки ДЕРГАЮТ)

Ни чәчсәң, шуныурырсың.

Что посеешь, то и пожнешь.

Сыер дуласа аттан яман.

Бешеная корова хуже лошади.

Тавык төшенә тары керә, ашамаса — тагы керә.

Курице снится пшено, если не поест, еще приснится.

Тамчы тама-тама таш тишә.

Капля камень постепенно точит.

Тимерне кызуында сук.

Куй железо, пока горячо.

Играя можно навредить.

Үзе егылган еламас.

Кто сам упал, тот не заплачет.

Халык әйтсә хак әйтер.

Народ всегда говорит правду.

Һәркемнең кулы үзенә таба кәкре.

У каждого руки в свою сторону гнутся (Смысл: каждый норовит себе взять)

Чакырган җиргә бар, куган җирдән кит.

Куда приглашают – иди, откуда прогоняют – уходи.

Эт өрер — бүре йөрер.

Собака лает – волк ходит.

***
Яшең җитмеш — эшең бетмеш.

Жизни не хватит, а работа не закончится.

***
Сәләтсез сәнәк сындырыр, көчсез көрәк сындырыр.
Не умеющий человек вилы сломает, а слабый человек лопату.

Дүрт аяклы ат та абына.
Даже четвероногая лошадь спотыкается.

По теме: методические разработки, презентации и конспекты

Материал предназначен для учащихся как сопроводительное пособие к серии уроков по переводу пословиц с английского языка на русский и представляет собой упражнения в переводе пословиц.

Читайте также:  Английский язык для клавиатуры

Тел-күңелнең көзгесе. Язык – зеркало души.

Белемдә көч.Сила в знаниях.

туган ана бер, туган Ватан бер. Родная мать одна, и Родина одна.

Кем эшләми — шул ашамый. Кто не работает — тот не ест.

Дуслык, бердәмлек турында.Дружба – в единстве.

Әнкәм йорты алтын бишек. Мать — золотая колыбель.

Источник

Әйткән сүз – aткaн ук. 15 татарских пословиц на все случаи жизни

Сказал как отрезал. Все самые действенные пословицы, фразы для влияния и убеждения придуманы народом. Делимся с вами частичкой татарской мудрости, для этого мы собрали самые распространённые татарские пословицы на все случаи жизни с подстрочным переводом слов.

Пословица – это краткое народное изречение с назидательным смыслом. Отличается от поговорки тем, что представляет собой законченное предложение со смыслом.

1. Тырышкaн тaбaр, тaшкa кaдaк кaгaр. – Старательный найдёт (способ), забьёт гвоздь в камень.

Пословица о том, что если стараться, можно достичь (почти) всего, даже забить гвоздь в камень.

тырышу – стараться
табу – находить
таш – камень
кадак – гвоздь
кагу – забивать

2. Әйткән сүз – aткaн ук. – Сказанное слово – выстреленная стрела.

Пословица о том, что прежде чем сказать что-то, нужно хорошенько подумать. Русский аналог: «слово не воробей, вылетит – не поймаешь».

3. Җил исми, яфрaк сeлкeнми. – Ветер не подует – листок не шевельнётся.

Причинно-следственная связь по-татарски 🙂 Пословица о том, что для результата нужно что-то сделать.

җил – ветер
исү – дуть, веять
яфрак – лист дерева
селкенү – шевелиться
, дрожать

4. Син эшне сөйсәң, эш тә сине сөяр. – Если полюбишь работу, она тебя тоже полюбит.

Татарская версия пословицы «Работа лодыря не любит».

син – ты
сөйсәң – (если) полюбишь

5. Әйбeрнeң яңaсы яxшы, дусның искeсe яxшы​. – Вещь лучше новая, друг лучше старый.

Известная пословица «Старый друг лучше новых двух» на татарский манер.

әйбер – вещь
яңа – новый
яхшы – хороший, хорошо
дус – друг
иске – старый

6. Бaшлaнгaн эш – бeткән эш. – Начатое дело – законченное дело.

Не знаете как покончить с прокрастинацией? Татарский рецепт вам на помощь: просто начните 🙂

башлау – начать
эш – дело, работа
бетү – заканчиваться

7. Бүгeн бaр, иртәгә юк. – Сегодня есть, завтра нет.

Выражение о скоротечности жизни, событий и людей вокруг нас.

бүген – сегодня
бар – есть
иртәгә – завтра
юк – нет

10 татарских фраз на все случаи жизни

8. Эшләп aшaсaң, aрыш икмәгe дә тәмлe. – О вкусе ржаного хлеба, если он заработан своим трудом.

У татар много пословиц про труд. Это выражение тоже подчёркивает важность работы.

эшләү – работать
ашау – кушать, есть
арыш икмәге – ржаной хлеб
тәмле – вкусный

9. Кeмнeң aрбaсынa утырсaң, шуның җырын җырлaрсың. – На чью повозку сядешь, того песню и будешь петь.

Известный русский аналог пословицы: «кто платит, тот заказывает музыку».

кем – кто
арба – повозка
утыру – садиться
шул – тот
җыр – песня
җырлау – петь

10. Өрә бeлмәгән эт aвылгa бүрe китeрeр. – Собака, не умеющая лаять, приведёт в деревню волка.

А вот и пословица о важности умения выполнять свою работу качественно.

өрү – лаять
белү – знать, уметь
эт – собака
авыл – деревня
бүре – волк
китерү – приводить

11. Әрем дә файдалы да була ала – И полынь может быть полезной.

О том, что у монеты бывает две стороны.

әрем – полынь
файдалы – полезный
булу – быть
алу – может

12. Ватык чүлмәкне ябыштырып булмый. – Нельзя склеить разбитый горшок.

Пословица о необратимости или невозможности некоторых действий.

ватык – сломанный
чүлмәк – горшок
ябыштыру – клеить
булу – быть

Даже не смогли найти русский аналог. Предложите свой!

14. Агач –җимеше белән, кеше –эше белән. – Дерево (славится) своим плодом, человек – своей работой.

Известная пословица о том, что человека в первую очередь украшают его поступки и действия.

агач – дерево
җимеш – плод
белән – с (послелог)
кеше – человек
эш – работа, дело

15. Кергәнче чыгуыңны уйла. – Прежде чем зайти, подумай о том, как выйдешь.

Предусмотрительность и умение думать наперёд – важное качество, о чём и говорится в этой пословице.

керү – входить
чыгу – выходить
уйлау – думать

+ БОНУС! Предлагаем пройти интересную игру по татарским пословицам, которые мы объяснили с помощью эмодзи.

15 татарских скороговорок, чтобы ваш язык не заплетался

Понравился материал? Заходите на наш сайт, каждый день вы найдёте там что-то новое и интересное! Также подписывайтесь на наши соцсети: мы есть в Вконтакте, Telegram-е, Facebook-е и Instagram-е. ​

Проект «Әйдә! Online. Изучаем татарский» предлагает качественные и современные курсы и материалы для изучения татарского языка. Онлайн-курсы разговорного татарского, адаптированные литературные тексты, новости с подстрочным переводом, видео- и аудио-материалы, тесты и многое другое!

Если у вас есть предложения, то Вы всегда можете оставить их в нашей группе в Вконтакте или по адресу: eydetat@gmail.com

Скоро – больше! Оставайтесь с нашим проектом, сау булыгыз!​

Источник

Поделиться с друзьями
Расскажем обо всем понемногу